Zijn parabenen veilig? Wat wetenschap en toezichthouders zeggen

Parabenen die binnen de wettelijke limieten worden gebruikt, worden door toezichthouders als veilig beschouwd. De FDA zegt geen informatie te hebben die aantoont dat parabenen in cosmetica de menselijke gezondheid beïnvloeden, en de EU staat methylparabeen, ethylparabeen, propylparabeen en butylparabeen binnen vaste concentraties toe. De zorg is dat sommige parabenen in laboratoriumstudies zwak oestrogeen kunnen nabootsen, en daarom heeft de EU de regels aangescherpt en beperken sommige mensen ze liever.

Wat zijn parabenen en waarom worden ze gebruikt?

Parabenen zijn een familie van verwante chemische stoffen die als conserveermiddel worden gebruikt. Elk product dat water bevat, van crèmes en shampoos tot make-up, kan bacteriën en schimmels laten groeien zodra je het opent en er met je vingers in gaat. Conserveermiddelen houden producten veilig in gebruik tot ze op zijn.

De parabenen die je het vaakst op etiketten ziet, zijn methylparabeen, ethylparabeen, propylparabeen en butylparabeen. Ze zijn goedkoop, werken tegen een breed scala aan micro-organismen en worden al tientallen jaren gebruikt, en daarom zijn ze zo gangbaar geworden. Parabenen worden ook in sommige voedingsmiddelen en medicijnen gebruikt.

Waarom zeggen mensen dat parabenen slecht zijn?

De zorgen komen uit twee richtingen:

• Hormoonachtige werking. In laboratorium- en dierstudies werken sommige parabenen als een zeer zwakke versie van het hormoon oestrogeen. Parabenen met een langere keten (propyl- en butylparabeen) vertonen meer van deze werking dan die met een korte keten (methyl- en ethylparabeen). Daarom worden parabenen vaak vermoedelijke hormoonverstorende stoffen genoemd.
• Aantoonbaarheid in het lichaam. Studies hebben parabenen aangetroffen in menselijke urine en weefsel, wat laat zien dat mensen ze opnemen. Het aantreffen van een stof in het lichaam bewijst op zichzelf niet dat die schade veroorzaakt, maar het is een reden waarom wetenschappers de blootstelling blijven onderzoeken.

Voor een bredere kijk op dit onderwerp lees je onze gids over hormoonverstorende stoffen in cosmetica.

Parabenen en kanker: wat het bewijs zegt

De angst dat parabenen borstkanker veroorzaken ontstond uit laboratoriumbevindingen en een veelbesproken studie die parabenen aantrof in borsttumorweefsel. Die studie toonde niet aan dat parabenen de tumoren veroorzaakten. Cancer Research UK stelt dat parabenen geen kanker veroorzaken en dat er geen betrouwbaar bewijs is dat ze bij mensen borstkanker veroorzaken. Het zegt ook dat deodorants en antitranspiranten het kankerrisico niet verhogen.

Wetenschappers blijven langdurige, laaggedoseerde blootstelling aan stoffen met hormoonachtige werking onderzoeken, dus het onderzoek gaat door. Maar het huidige bewijs ondersteunt het idee niet dat het gebruik van een lotion met parabenen als conserveermiddel je kankerrisico verhoogt.

Wat toezichthouders zeggen: FDA- en EU-regels

Verenigde Staten (FDA)

De FDA zegt dat haar wetenschappers gepubliceerde studies over parabenen blijven beoordelen, maar dat ze geen informatie heeft die aantoont dat parabenen, zoals ze in cosmetica worden gebruikt, een effect op de menselijke gezondheid hebben. De FDA heeft geen speciale regels voor conserveermiddelen in cosmetica, dus er zijn in de VS geen concentratielimieten die specifiek voor parabenen gelden.

Europese Unie (Europese Commissie en SCCS)

De EU koos na beoordelingen door haar Wetenschappelijk Comité voor consumentenveiligheid (SCCS) een voorzichtigere route:

Het verbod voor het luiergebied weerspiegelt de zorg van het SCCS over de onvolgroeide stofwisseling van baby's en mogelijk beschadigde huid onder een luier. De EU heeft sindsdien enkele parabenen opnieuw bekeken als onderdeel van een bredere beoordeling van mogelijke hormoonverstorende stoffen in cosmetica.

Is parabenenvrij beter? De afwegingen

Een label "parabenenvrij" vertelt je wat er niet in het product zit, niet wat ervoor in de plaats is gekomen. Producten op waterbasis hebben nog steeds een conserveermiddel nodig, en de alternatieven hebben hun eigen problemen:

• Methylisothiazolinon (MI) werd een gangbare vervanger en veroorzaakte daarna een golf van contactallergieën, waarop de EU het gebruik beperkte.
• Formaldehydeafgevers zoals DMDM hydantoin kunnen reacties uitlokken bij mensen die allergisch zijn voor formaldehyde.
• Phenoxyethanol wordt veel gebruikt en is gereguleerd met een concentratielimiet.
• Zwakke of geen conservering kan ervoor zorgen dat producten sneller bederven, wat een veiligheidsprobleem op zich is.

Parabenen zijn bovendien een relatief weinig voorkomende oorzaak van contactallergie op intacte huid vergeleken met parfum en sommige andere conserveermiddelen. In onze gids over conserveermiddelen in cosmetica worden de belangrijkste opties vergeleken.

Hoe Green Point parabenen markeert

Green Point hanteert een voorzorgsbenadering. Methylparabeen, ethylparabeen, propylparabeen en butylparabeen worden geclassificeerd als "Parabeen", "Vermoedelijke hormoonverstorende stof" en "Gereguleerd", en vermoedelijke hormoonverstorende stoffen verlagen de score van een product. Dat weerspiegelt openstaande wetenschappelijke vragen en de beperkingen van de EU, niet de bevinding dat een product met parabenen als conserveermiddel je zal schaden.

Green Point is net zo voorzichtig met verschillende gangbare vervangers van parabenen, dus een "parabenenvrij" product scoort niet automatisch hoger. Wil je parabenen beperken, dan begin je het best bij leave-on producten die je over grote oppervlakken aanbrengt, en bij producten voor baby's en jonge kinderen. Leer ze herkennen in onze gids over het lezen van ingrediëntenlijsten van cosmetica.