Parabenler güvenli mi? Bilim ve düzenleyiciler ne diyor?

Yasal sınırlar içinde kullanılan parabenler, düzenleyici kurumlar tarafından güvenli kabul edilir. FDA, kozmetiklerdeki parabenlerin insan sağlığını etkilediğini gösteren bir bilgisi olmadığını söylüyor; AB ise metilparaben, etilparaben, propilparaben ve butilparabene belirlenen konsantrasyonlar içinde izin veriyor. Endişe, bazı parabenlerin laboratuvar çalışmalarında östrojeni zayıf biçimde taklit edebilmesidir; AB'nin kuralları sıkılaştırmasının ve bazı kişilerin onları sınırlamayı tercih etmesinin nedeni budur.

Parabenler nedir ve neden kullanılır?

Parabenler, koruyucu olarak kullanılan, birbiriyle ilişkili kimyasallardan oluşan bir ailedir. Kremlerden şampuanlara, makyajdan diğer ürünlere kadar su içeren her ürün, açıp parmaklarınızı batırdığınızda bakteri ve küf üretebilir. Koruyucular, ürünler bitene kadar güvenle kullanılmasını sağlar.

Etiketlerde en sık göreceğiniz parabenler metilparaben, etilparaben, propilparaben ve butilparabendir. Ucuzdurlar, geniş bir mikrop yelpazesine karşı etkilidirler ve onlarca yıldır kullanılıyorlar; bu kadar yaygınlaşmalarının nedeni budur. Parabenler bazı gıdalarda ve ilaçlarda da kullanılır.

İnsanlar parabenlerin kötü olduğunu neden söylüyor?

Endişeler iki yönden geliyor:

• Hormon benzeri aktivite. Laboratuvar ve hayvan çalışmalarında bazı parabenler, östrojen hormonunun çok zayıf bir versiyonu gibi davranır. Daha uzun zincirli parabenler (propil- ve butilparaben) bu aktiviteyi kısa zincirlilerden (metil- ve etilparaben) daha fazla gösterir. Parabenlerin sıklıkla şüpheli endokrin bozucu olarak anılmasının nedeni budur.
• Vücutta saptanması. Çalışmalar parabenleri insan idrarında ve dokusunda buldu; bu, insanların onları emdiğini gösterir. Bir maddenin vücutta bulunması kendi başına zarara yol açtığını göstermez; ancak bilim insanlarının maruziyeti incelemeye devam etmesi için bir nedendir.

Bu konuya daha geniş bir bakış için kozmetiklerdeki endokrin bozucular rehberimizi okuyun.

Parabenler ve kanser: kanıtlar ne diyor?

Parabenlerin meme kanserine yol açtığı korkusu, laboratuvar bulgularından ve parabenleri meme tümörü dokusunda bulan, geniş çapta duyurulan bir çalışmadan doğdu. Bu çalışma, parabenlerin tümörlere yol açtığını göstermedi. Cancer Research UK, parabenlerin kansere yol açmadığını ve insanlarda meme kanserine yol açtıklarına dair güvenilir bir kanıt bulunmadığını belirtiyor. Ayrıca deodorantların ve ter önleyicilerin kanser riskini artırmadığını söylüyor.

Bilim insanları hormon benzeri aktivitesi olan maddelere uzun süreli, düşük düzeyli maruziyeti hâlâ inceliyor; bu yüzden araştırmalar sürüyor. Ancak mevcut kanıtlar, parabenle korunmuş bir losyon kullanmanın kanser riskinizi artırdığı fikrini desteklemiyor.

Düzenleyiciler ne diyor: FDA ve AB kuralları

Amerika Birleşik Devletleri (FDA)

FDA, bilim insanlarının parabenlere ilişkin yayımlanmış çalışmaları incelemeye devam ettiğini, ancak parabenlerin kozmetiklerde kullanıldıkları şekliyle insan sağlığı üzerinde bir etkisi olduğunu gösteren bir bilgisi bulunmadığını söylüyor. FDA'nın kozmetiklerdeki koruyucular için özel bir kuralı yoktur; dolayısıyla ABD'de parabenlere özgü konsantrasyon sınırları bulunmuyor.

Avrupa Birliği (Avrupa Komisyonu ve SCCS)

AB, Tüketici Güvenliği Bilimsel Komitesi (SCCS) tarafından yapılan incelemelerin ardından daha temkinli bir yol izledi:

Bez bölgesi yasağı, SCCS'nin bebeklerin olgunlaşmamış metabolizması ve bezin altındaki muhtemelen hasarlı cilt konusundaki endişesini yansıtıyor. AB, o tarihten bu yana bazı parabenleri, kozmetiklerdeki olası endokrin bozucuların daha kapsamlı bir incelemesinin parçası olarak yeniden ele aldı.

Parabensiz daha mı iyi? Ödünleşimler

"Parabensiz" etiketi size ürünün içinde ne olmadığını söyler, yerine ne konduğunu değil. Su bazlı ürünlerin yine de bir koruyucuya ihtiyacı vardır ve alternatiflerin kendi sorunları vardır:

• Methylisothiazolinone (MI) yaygın bir ikame haline geldi ve ardından bir temas alerjisi dalgasına yol açtı; bu da AB'nin onu kısıtlamasına neden oldu.
• Formaldehit salıcılar, örneğin DMDM hydantoin, formaldehite alerjisi olan kişilerde reaksiyonları tetikleyebilir.
• Phenoxyethanol yaygın biçimde kullanılır ve bir konsantrasyon sınırıyla düzenlenir.
• Zayıf koruma veya hiç koruma olmaması ürünlerin daha hızlı bozulmasına neden olabilir; bu da başlı başına bir güvenlik sorunudur.

Parabenler, sağlam ciltte parfüm ve bazı diğer koruyuculara kıyasla temas alerjisinin görece nadir bir nedenidir. Kozmetiklerdeki koruyucular rehberimiz başlıca seçenekleri karşılaştırıyor.

Green Point parabenleri nasıl işaretler?

Green Point ihtiyatlı bir yaklaşım benimser. Metilparaben, etilparaben, propilparaben ve butilparaben "Paraben", "Şüpheli endokrin bozucu" ve "Düzenlemeye tabi" olarak sınıflandırılır; şüpheli endokrin bozucular ise bir ürünün puanını düşürür. Bu, açık bilimsel soruları ve AB'nin kısıtlamalarını yansıtır; parabenle korunmuş bir ürünün size zarar vereceğine dair bir bulguyu değil.

Green Point, yaygın paraben ikamelerinin çoğuna karşı da aynı ölçüde ihtiyatlıdır; bu yüzden "parabensiz" bir ürün otomatik olarak daha yüksek puan almaz. Parabenleri sınırlamak istiyorsanız başlamak için en yararlı yer, geniş alanlara uyguladığınız durulanmayan ürünler ile bebek ve küçük çocuk ürünleridir. Onları nasıl fark edeceğinizi kozmetik içerik etiketleri nasıl okunur rehberimizde öğrenin.