Conserveermiddelen in cosmetica: phenoxyethanol, MIT en formaldehydeafgevers

Conserveermiddelen houden cosmetica vrij van bacteriën, gisten en schimmels, die huid- en oogontstekingen kunnen veroorzaken. De meeste, zoals phenoxyethanol, zijn veilig bij de toegestane concentraties, al veroorzaken enkele bij sommige mensen allergie. Methylisothiazolinone (MI) en formaldehydeafgevers zijn de stoffen om op te letten als je een gevoelige of allergiegevoelige huid hebt.

Waarom hebben cosmetica conserveermiddelen nodig?

Crèmes, lotions, shampoos en gels bestaan grotendeels uit water, en elke keer dat je je vingers in een potje steekt of een fles open laat staan in een warme badkamer, komen er micro-organismen in. Zonder conserveermiddel kunnen ze zich snel vermenigvuldigen. Besmette producten, vooral oogproducten, hebben ernstige infecties veroorzaakt.

Conserveermiddelen kunnen na verloop van tijd ook afbreken, vooral bij warmte of vocht. Daarom zijn bewaring en de tijd sinds het openen net zo belangrijk als de ingrediëntenlijst.

Veelgebruikte conserveermiddelen en hun wettelijke status

In de EU mogen alleen stoffen van een goedgekeurde lijst als conserveermiddel worden gebruikt, elk met een maximale concentratie en soms met extra voorwaarden. Dit zijn de middelen die je het vaakst tegenkomt:

Ingrediënten zoals ethylhexylglycerin en caprylyl glycol worden vaak toegevoegd om een conserveersysteem te versterken, waardoor merken lagere hoeveelheden klassieke conserveermiddelen kunnen gebruiken. Parabenen hebben hun eigen gids: zijn parabenen veilig?

Is phenoxyethanol veilig?

Phenoxyethanol is een van de meest gebruikte conserveermiddelen in huidverzorging. EU-regels staan het toe tot 1% van het eindproduct, en wetenschappelijke adviseurs van de EU hebben geconcludeerd dat het op dat niveau veilig is, ook in producten voor kinderen. Allergische reacties erop komen weinig voor, al kan het prikken op beschadigde of heel gevoelige huid.

Ingrediëntenscanners, Green Point inbegrepen, markeren phenoxyethanol als Gereguleerd en Conserveermiddel omdat er een wettelijke concentratielimiet voor geldt. Het gaat erom dat het binnen veilige grenzen wordt gebruikt, niet dat het bewijst dat je moisturizer schadelijk is.

Allergie voor methylisothiazolinone

In het begin van de jaren 2010 zagen dermatologen in Europa een scherpe toename van contactallergie voor methylisothiazolinone, nadat het veel werd gebruikt in crèmes, vochtige doekjes en andere leave-on-producten. Na een beoordeling door het wetenschappelijk comité verbood de EU MI in leave-on-cosmetica vanaf 2017 en beperkte het vanaf 2018 tot 0,0015% in afspoelproducten.

Een MI-allergie uit zich meestal als jeukende, rode uitslag, vaak op het gezicht, de oogleden, de handen of, bij vochtige doekjes, het luiergebied. Als je eenmaal allergisch bent, kunnen al kleine hoeveelheden een reactie uitlokken, en het kan ook voorkomen in huishoudproducten zoals schoonmaakmiddelen en verf. Ben je allergisch, vermijd dan zowel methylisothiazolinone als methylchloroisothiazolinone.

Formaldehydeafgevers in shampoo en bodywash

Formaldehydeafgevers zijn conserveermiddelen die langzaam kleine hoeveelheden formaldehyde vrijgeven, waardoor micro-organismen onder controle blijven. Veelvoorkomende zijn DMDM hydantoin, imidazolidinyl urea en diazolidinyl urea, die vaak in shampoos en bodywashes zitten.

Formaldehyde zelf is een bekend huidallergeen. Afgevers zijn binnen grenzen toegestaan, maar EU-producten moeten nu de waarschuwing "releases formaldehyde" dragen als de vrijgekomen formaldehyde meer dan 0,001% bedraagt. Mensen met een formaldehydeallergie krijgen meestal het advies afgevers helemaal te vermijden.

Huidverzorging zonder conserveermiddelen: de afwegingen

"Zonder conserveermiddelen" klinkt milder, maar een product op waterbasis zonder werkend conserveersysteem kan snel besmet raken. Producten die echt zonder conserveermiddelen werken, vertrouwen meestal op iets anders:

• Watervrije formules zoals oliën, balsems en poeders, waarin micro-organismen moeilijk groeien.
• Airless pompjes of verpakkingen voor eenmalig gebruik, die vingers en lucht buiten houden.
• Multifunctionele ingrediënten die ook antimicrobieel werken, ook al heten ze geen conserveermiddel.
• Een korte houdbaarheid, soms met koeling.

Reageer je op een specifiek conserveermiddel, dan is het vermijden van dat ene ingrediënt vaak nuttiger dan conserveermiddelen in het algemeen te vermijden. Parfum is een andere veelvoorkomende oorzaak van reacties; lees onze gids over geurallergenen in cosmetica.

Wat betekent het PAO-symbool?

Het PAO-symbool (period after opening) is een klein open potje met een getal en "M", zoals 6M of 12M. Het geeft aan hoeveel maanden het product na het eerste openen goed blijft. In de EU is het verplicht op producten die ongeopend langer dan 30 maanden houdbaar zijn. In de VS is een houdbaarheidsdatum op cosmetica wettelijk niet verplicht.

Voor de rest van het etiket lees je onze gids over hoe je een ingrediëntenlijst van cosmetica leest.