Geurallergenen in cosmetica: wat "parfum" kan verbergen

Geurallergenen zijn geurstoffen die bij sommige mensen een allergische huidreactie kunnen uitlokken. Op een etiket kan het woord "parfum" of "fragrance" staan voor een mengsel van veel stoffen die fabrikanten niet één voor één hoeven op te sommen. Sommige bekende allergenen, zoals limoneen en linalool, moeten in de EU wel apart worden genoemd, zodat je ze makkelijker herkent.

Wat betekent "parfum" op een ingrediëntenlijst?

"Parfum" (de INCI-naam) en "fragrance" (de gangbare Amerikaanse term op etiketten) dekken het hele geurmengsel van een product. Eén parfumsamenstelling kan natuurlijke extracten, etherische oliën en synthetische geurstoffen combineren. Parfumformules gelden als bedrijfsgeheim, dus op het etiket staat meestal één woord in plaats van het volledige recept.

In de VS staat de FDA toe dat parfumingrediënten gewoon als "fragrance" worden vermeld. Daardoor is het lastig te weten waarop je reageert als een geparfumeerd product je huid irriteert. Wil je de rest van het etiket leren lezen, lees dan onze gids over hoe je een ingrediëntenlijst van cosmetica leest.

Welke geurallergenen staan met naam op etiketten?

In 2003 wees de Europese Unie 26 geurstoffen aan als bekende allergenen. Is een van deze stoffen aanwezig boven 0,001% in leave-on-producten (crèmes, serums, parfums) of 0,01% in afspoelproducten (shampoos, douchegels), dan moet ze met naam op de ingrediëntenlijst staan, ook als ze deel uitmaakt van het parfum. Een EU-verordening uit 2023 breidde de lijst uit tot meer dan 80 stoffen, met dezelfde drempels. Nieuwe producten moeten zich sinds 31 juli 2026 hieraan houden, producten die al in de handel zijn hebben tot 31 juli 2028, dus de komende jaren zie je meer van deze namen op etiketten.

Daarom staan er aan het eind van een ingrediëntenlijst, na "parfum", vaak namen als deze:

Als je een van deze namen ziet staan, betekent dat niet dat het product onveilig is of dat je gaat reageren. De meeste mensen gebruiken ze zonder enig probleem. De vermelding is er zodat mensen die al weten dat ze allergisch zijn voor een bepaalde stof die kunnen vermijden. Limoneen en linalool zijn op zichzelf mild, maar vormen sterkere allergenen als ze aan de lucht oxideren.

Parfumallergie: symptomen en contacteczeem

Een parfumallergie uit zich meestal als allergisch contacteczeem: een jeukende, rode huiduitslag op de plek waar het product je huid raakte, soms met kleine blaasjes. De uitslag verschijnt vaak uren of zelfs een dag of twee na het contact, waardoor de oorzaak makkelijk over het hoofd wordt gezien. Parfum en nikkel horen tot de meest voorkomende oorzaken.

Irritatie is iets anders. Sterk geparfumeerde producten kunnen op een gevoelige of beschadigde huid prikken of branden zonder dat er een allergie aan te pas komt. Reageert je huid op veel producten, lees dan onze gids over de gevoelige huid voor veelvoorkomende prikkels en tips om je huid te kalmeren.

• Typische plekken: gezicht, oogleden, nek (parfum), oksels (deodorant) en handen.
• Typisch tijdsverloop: ontstaat na herhaald gebruik, dus een product dat je jaren gebruikte kan opeens een reactie geven.
• Typisch patroon: verbetert als je met het product stopt en komt terug als je het weer gebruikt.

Plakproef: zo ontdek je waar je op reageert

Een dermatoloog of allergoloog kan een plakproef (patchtest) doen: kleine hoeveelheden veelvoorkomende allergenen, waaronder parfummengsels en losse geurstoffen, worden ongeveer 48 uur op je rug geplakt. Een paar dagen later wordt de huid opnieuw beoordeeld, dus meestal zijn er twee of drie bezoeken nodig. Je exacte oorzaak kennen is veel nuttiger dan alles met een geur te mijden.

Parfumvrij of geurloos: wat is het verschil?

Parfumvrij betekent in het algemeen dat er geen parfum is toegevoegd om een geur te geven. Geurloos betekent dat het product niet ruikt, wat kan worden bereikt door een maskerend parfum toe te voegen dat de geur van andere ingrediënten verbergt. Geen van beide termen heeft in de VS een wettelijke definitie, dus de ingrediëntenlijst is doorslaggevend.

• Let op "parfum", "fragrance", "aroma" of genoemde allergenen zoals limoneen of linalool.
• Kijk ook naar etherische oliën en plantenextracten onder hun Latijnse naam, bijvoorbeeld Lavandula angustifolia oil.
• Vertrouw niet op woorden als "hypoallergeen" of "voor de gevoelige huid", die niet gestandaardiseerd zijn.

Zijn etherische oliën veilig voor de gevoelige huid?

Natuurlijk betekent niet allergievrij. Etherische oliën zijn geconcentreerde geurstoffen en bevatten van nature dezelfde allergenen als parfums: lavendelolie bevat linalool, citrusoliën bevatten limoneen en rozenolie bevat geraniol en citronellol. Daarom kan een product dat "alleen met etherische oliën" is geparfumeerd toch meerdere geurallergenen vermelden.

Heb je een gevoelige of allergiegevoelige huid, dan zijn producten zonder toegevoegd parfum of etherische oliën meestal het veiligste beginpunt, vooral bij leave-on-producten en alles wat je bij de ogen gebruikt. Afspoelproducten blijven kort op de huid en veroorzaken minder snel problemen, maar kunnen toch een reactie uitlokken bij iemand die al allergisch is.

Parfum is niet de enige groep ingrediënten die huidallergieën veroorzaakt. Ook sommige conserveermiddelen zijn bekende allergenen; lees meer in onze gids over conserveermiddelen in cosmetica.