Konserwanty w kosmetykach: które są bezpieczne, a których unikać

Konserwanty chronią kosmetyki przed bakteriami, drożdżami i pleśnią, które mogą powodować infekcje skóry i oczu. Większość z nich, jak phenoxyethanol, jest bezpieczna w dozwolonych stężeniach, choć kilka uczula niektóre osoby. Methylisothiazolinone (MI) i związki uwalniające formaldehyd to te, na które warto uważać, jeśli masz skórę wrażliwą lub skłonną do alergii.

Dlaczego kosmetyki potrzebują konserwantów?

Kremy, balsamy, szampony i żele składają się głównie z wody, a za każdym razem, gdy zanurzasz palce w słoiczku lub zostawiasz otwartą butelkę w ciepłej łazience, dostają się do nich mikroorganizmy. Bez konserwantu mogą się szybko namnażać. Zanieczyszczone produkty, zwłaszcza do oczu, powodowały poważne infekcje.

Konserwanty mogą też z czasem ulegać rozkładowi, szczególnie pod wpływem ciepła lub wilgoci. Dlatego przechowywanie i czas od otwarcia są równie ważne jak skład.

Popularne konserwanty i ich status prawny

W UE jako konserwanty można stosować wyłącznie substancje z zatwierdzonej listy, każda z maksymalnym stężeniem, a czasem z dodatkowymi warunkami. Oto te, które zobaczysz najczęściej:

Składniki takie jak ethylhexylglycerin i caprylyl glycol często dodaje się, by wzmocnić system konserwujący, co pozwala markom stosować mniejsze ilości klasycznych konserwantów. Parabeny mają własny przewodnik: czy parabeny są bezpieczne?

Czy phenoxyethanol jest bezpieczny?

Phenoxyethanol to jeden z najpowszechniej stosowanych konserwantów w kosmetykach do skóry. Przepisy UE dopuszczają go do 1% gotowego produktu, a unijni doradcy naukowi uznali, że na tym poziomie jest bezpieczny, także w produktach dla dzieci. Reakcje alergiczne na niego zdarzają się rzadko, choć może szczypać na uszkodzonej lub bardzo wrażliwej skórze.

Skanery składników, w tym Green Point, oznaczają phenoxyethanol jako Regulowany i Konserwant, ponieważ ma prawny limit stężenia. Chodzi o stosowanie go w bezpiecznych granicach, a nie o dowód, że Twój krem nawilżający szkodzi.

Alergia na methylisothiazolinone

Na początku lat 2010. dermatolodzy w Europie zauważyli gwałtowny wzrost alergii kontaktowej na methylisothiazolinone, gdy zaczął być szeroko stosowany w kremach, chusteczkach nawilżanych i innych produktach niespłukiwanych. Po przeglądzie wykonanym przez swój komitet naukowy UE zakazała MI w kosmetykach niespłukiwanych od 2017 roku, a od 2018 roku ograniczyła go do 0,0015% w produktach spłukiwanych.

Alergia na MI zwykle objawia się swędzącą, zaczerwienioną wysypką, często na twarzy, powiekach, dłoniach lub, w przypadku chusteczek nawilżanych, w okolicy pieluszki. Gdy już jesteś uczulony, reakcję mogą wywołać nawet niewielkie ilości, a substancję można znaleźć także w produktach domowych, takich jak środki czyszczące i farby. Jeśli jesteś uczulony, unikaj zarówno methylisothiazolinone, jak i methylchloroisothiazolinone.

Związki uwalniające formaldehyd w szamponach i żelach do mycia ciała

Związki uwalniające formaldehyd to konserwanty, które powoli uwalniają niewielkie ilości formaldehydu, co hamuje rozwój drobnoustrojów. Do częstych należą DMDM hydantoin, imidazolidinyl urea i diazolidinyl urea, często spotykane w szamponach i żelach do mycia ciała.

Sam formaldehyd jest dobrze znanym alergenem skórnym. Związki uwalniające go są dopuszczone w granicach limitów, ale produkty w UE muszą teraz nosić ostrzeżenie „uwalnia formaldehyd” (releases formaldehyde), gdy uwalniany formaldehyd przekracza 0,001%. Osobom uczulonym na formaldehyd zwykle zaleca się całkowite unikanie takich związków.

Kosmetyki bez konserwantów: kompromisy

„Bez konserwantów” brzmi łagodniej, ale produkt na bazie wody bez działającego systemu konserwującego może szybko zostać zanieczyszczony. Produkty, które naprawdę obywają się bez konserwantów, zwykle polegają na czymś innym:

• Formuły bezwodne, takie jak oleje, balsamy i pudry, w których drobnoustroje trudno się rozwijają.
• Pompki bezpowietrzne lub opakowania jednorazowe, które nie dopuszczają palców i powietrza.
• Składniki wielofunkcyjne, które działają też przeciwdrobnoustrojowo, nawet jeśli nie nazywa się ich konserwantami.
• Krótki termin przydatności, czasem z przechowywaniem w lodówce.

Jeśli reagujesz na konkretny konserwant, unikanie tego jednego składnika jest często pożyteczniejsze niż unikanie konserwantów w ogóle. Substancje zapachowe to kolejna częsta przyczyna reakcji; zobacz nasz przewodnik o alergenach zapachowych w kosmetykach.

Co oznacza symbol PAO?

Symbol okresu po otwarciu (PAO) to mały otwarty słoiczek z liczbą i literą „M”, na przykład 6M lub 12M. Mówi, przez ile miesięcy produkt zachowuje jakość po pierwszym otwarciu. W UE jest wymagany na produktach, które w stanie nieotwartym wytrzymują dłużej niż 30 miesięcy. W USA daty ważności kosmetyków nie są wymagane prawem.

Aby zrozumieć resztę etykiety, zobacz nasz przewodnik jak czytać skład kosmetyków.