Zaadoliën versus palmolie: wat is gezonder?
Zijn zaadoliën slecht voor je en is palmolie een betere keuze? Vergelijk verzadigd vet, omega-6, bewerking en wat het bewijs zegt over hartgezondheid.
Belangrijkste punten
- Zaadoliën zoals zonnebloem-, koolzaad- (canola), soja- en maisolie bestaan vooral uit onverzadigd vet; palmolie bestaat voor ongeveer de helft uit verzadigd vet.
- In studies verlaagt het vervangen van verzadigd vet door onverzadigde vetten, waaronder zaadoliën, het LDL-cholesterol en het risico op hartziekten.
- De bewering dat zaadoliën door hun omega-6-vetten ontstekingen veroorzaken, wordt niet ondersteund door onderzoeken bij mensen.
- Palmolie is geen zaadolie: het komt uit de vrucht van de oliepalm. Palmpitolie, uit het zaad, is nog verzadigder.
- Beide komen veel voor in ultrabewerkte voeding, en het voedingsmiddel waarin ze zitten is meestal belangrijker dan de olie zelf.
Op deze pagina
Palmolie is niet gezonder dan zaadoliën. Zaadoliën zoals koolzaad- en zonnebloemolie bestaan vooral uit onverzadigd vet, en als je verzadigd vet daardoor vervangt, daalt het LDL-cholesterol en het risico op hartziekten. Palmolie bestaat voor ongeveer de helft uit verzadigd vet. Beweringen dat zaadoliën giftig zijn of ontstekingen veroorzaken, worden niet door goed bewijs ondersteund, al komen beide oliën veel voor in sterk bewerkte voeding.
Wat zijn zaadoliën?
"Zaadoliën" is een populaire naam voor plantaardige oliën die uit zaden worden geperst of gewonnen. De oliën die online het vaakst worden bekritiseerd, soms de "hateful eight" genoemd, zijn:
- Koolzaadolie (canola)
- Zonnebloemolie
- Sojaolie
- Maisolie
- Katoenzaadolie
- Saffloerolie
- Druivenpitolie
- Rijstzemelenolie
Olijfolie, avocado-olie en palmolie komen uit het vruchtvlees van een vrucht, niet uit een zaad, en staan daarom meestal niet op de lijst. Palmpitolie en kokosolie komen uit zaden of noten, maar worden zelden meegerekend, omdat de kritiek zich richt op oliën die rijk zijn aan meervoudig onverzadigd omega-6-vet.
Zaadoliën versus palmolie: het vetprofiel
Het grootste verschil tussen deze oliën is het soort vet dat ze bevatten:
| Olie | Verzadigd vet | Belangrijkste onverzadigde vet |
|---|---|---|
| Palmpitolie | Ongeveer 80% | Kleine hoeveelheden |
| Palmolie | Ongeveer 50% | Enkelvoudig onverzadigd (oliezuur) |
| Olijfolie | Ongeveer 14% | Enkelvoudig onverzadigd |
| Sojaolie | Ongeveer 15% | Meervoudig onverzadigd (omega-6, wat omega-3) |
| Zonnebloemolie | Ongeveer 10% | Meervoudig onverzadigd (omega-6) of enkelvoudig onverzadigd bij typen met veel oliezuur |
| Koolzaadolie (canola) | Ongeveer 7% | Enkelvoudig onverzadigd, plus omega-6 en omega-3 |
Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterol ("slecht" cholesterol), een belangrijke oorzaak van hartziekten. Daarom adviseert de Wereldgezondheidsorganisatie verzadigd vet te beperken tot minder dan 10% van de dagelijkse energie en te vervangen door onverzadigde vetten. Koolzaadolie bevat bijzonder weinig verzadigd vet en is een van de weinige gangbare oliën met een betekenisvolle hoeveelheid omega-3.
Zijn zaadoliën slecht voor je? Wat het bewijs zegt
De belangrijkste argumenten tegen zaadoliën zijn dat hun omega-6-vetten ontstekingen veroorzaken, dat ze sterk bewerkt zijn en dat er schadelijke stoffen ontstaan als ze worden verhit. Dit laat onderzoek zien:
- Omega-6 en ontsteking. Linolzuur, het belangrijkste omega-6-vet in zaadoliën, kan in theorie worden omgezet in ontstekingsbevorderende stoffen. In gecontroleerde onderzoeken verhoogt meer linolzuur eten de ontstekingsmarkers in het bloed echter niet.
- Hartgezondheid. Grote overzichtsstudies, waaronder een advies van de American Heart Association uit 2017, vonden dat het vervangen van verzadigd vet door meervoudig onverzadigd vet het risico op hartziekten met ongeveer 30% verlaagt, vergelijkbaar met cholesterolverlagende medicijnen.
- Bewerking. De meeste oliën in de supermarkt zijn geraffineerd, wat onzuiverheden verwijdert en ze een neutrale smaak en een langere houdbaarheid geeft. Raffinage geldt ook voor palmolie. Voor de meeste zaadoliën bestaan koudgeperste varianten als je die liever hebt.
- Verhitting. Alle oliën breken af als ze te heet worden of vaak opnieuw worden gebruikt, zoals in sommige frituurpannen. Dat is een kookprobleem, geen probleem van zaadoliën. Voor thuis koken zijn koolzaad-, zonnebloemolie met veel oliezuur en olijfolie alle stabiel genoeg.
Veel van de voedingsmiddelen waarin zaadoliën zitten, zoals gefrituurd fastfood, chips en verpakte snacks, zijn om andere redenen ongezond: ze bevatten veel zout, geraffineerd zetmeel en calorieën. De olie de schuld geven kan het echte probleem verbergen, dat onze gids over ultrabewerkte voeding uitlegt.
Is palmolie een betere keuze?
Sommige mensen die zaadoliën mijden, stappen over op palmolie, boter of kokosolie omdat die verzadigder en stabieler zijn bij verhitting. Voor de hartgezondheid gaat die ruil meestal de verkeerde kant op: meer verzadigd vet betekent een hoger LDL-cholesterol.
Geraffineerde palmolie bevat bovendien hogere gehaltes van sommige verontreinigingen die bij de bewerking ontstaan (glycidylesters en 3-MCPD) dan andere plantaardige oliën. De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid wees daar in 2016 op, en de EU heeft inmiddels maximumgehaltes vastgesteld. Palmolie heeft wel voordelen: het bevat geen transvetten, is goedkoper en is per hectare zeer productief, wat voor het milieu van belang is. Onze gids is palmolie slecht voor je? behandelt de gezondheids- en milieukant uitvoerig.
Welke olie kun je het best gebruiken?
- Voor dagelijks koken en dressings: koolzaad- of olijfolie. Beide bevatten weinig verzadigd vet en zijn goed onderzocht.
- Voor frituren op hoge temperatuur: zonnebloem- of koolzaadolie met veel oliezuur, en gebruik olie niet vele malen opnieuw.
- Voor bakken: vloeibare oliën werken in veel recepten; heb je een vast vet nodig, gebruik het dan met mate.
- In verpakt voedsel: let minder op de olie en meer op hoeveel verzadigd vet, zout en suiker het product in totaal bevat.
De voedingswaardetabel vertelt je meer dan de naam van de olie. Onze gids over het lezen van voedingsetiketten laat zien hoe je verzadigd vet per 100 g vergelijkt.
Veelgestelde vragen
Is palmolie een zaadolie?
Nee. Palmolie wordt geperst uit de vlezige vrucht van de oliepalm, net als olijfolie. Palmpitolie komt uit het zaad erin en is nog verzadigder, met ongeveer 80% verzadigd vet.
Is palmolie net zo slecht als zaadoliën?
Zaadoliën zijn niet het probleem waarvoor ze worden uitgemaakt. Koolzaad-, zonnebloem- en sojaolie bestaan vooral uit onverzadigd vet, dat de hartgezondheid ondersteunt als het verzadigd vet vervangt. Palmolie bestaat voor ongeveer de helft uit verzadigd vet, dus als je voor je hart moet kiezen, zijn zaadoliën over het algemeen de betere keuze.
Is koolzaadolie of palmolie gezonder?
Koolzaadolie. Het bevat ongeveer 7% verzadigd vet, tegen zo'n 50% in palmolie, en het bevat omega-3-vetten. Beide kunnen in normale hoeveelheden deel uitmaken van een gezond voedingspatroon.
Veroorzaken zaadoliën ontsteking?
Onderzoeken bij mensen laten niet zien dat het eten van linolzuur, het belangrijkste omega-6-vet in zaadoliën, de ontstekingsmarkers in het bloed verhoogt. Voedingspatronen vol ultrabewerkte en gefrituurde producten gaan samen met een slechtere gezondheid, maar dat gaat over het voedsel, niet over de olie alleen.
Is olijfolie een zaadolie?
Nee, olijfolie wordt uit de vrucht geperst. Het is rijk aan enkelvoudig onverzadigd vet en een van de best onderzochte bakoliën, vooral extra vierge olijfolie.
Bronnen
- Dietary Fats and Cardiovascular Disease: A Presidential AdvisoryAmerican Heart Association
- Types of FatHarvard T.H. Chan School of Public Health
- Saturated fatty acid and trans-fatty acid intake for adults and children: WHO guidelineWorld Health Organization
- Process contaminants in vegetable oils and foodsEuropean Food Safety Authority
De meeste bronnen zijn in het Engels.
Deze gids is bedoeld als algemene informatie en is geen medisch advies. Heb je een vraag over je huid, een allergie of je gezondheid, praat dan met een arts, dermatoloog of diëtist. Green Point-scores en Skin Scan-resultaten zijn informatief en vormen geen diagnose.


